X
تبلیغات
pooyesh.babol - *** پژوهش چیست و پژوهشگر کیست؟

pooyesh.babol

نشریه علمی پژوهشی اداره آموزش و پرورش شهرستان بابل

*** پژوهش چیست و پژوهشگر کیست؟

« بنام حق که اصل معرفت است »

                        پژوهش چیست و پژوهشگر کیست؟

 مقدمه

وَلا تَقَف مالَیسَ لَکَ بِه عِلم اِنَّ السَّمعَ وَالبَصَرَ وَالفُؤادَ کُلُّ اولئِکَ کانَ عَنهُ مَسؤُولا

و از آنچه که بدان آگاهی نداری پیروی نکن زیرا گوش و چشم و دل همه مسؤلند.

   همانطور که مشاهده می شود خداوند که خود اولین خلاق و کارهایش روی حساب است و بر اثر تصادف هیچ کاری را انجام نداده است. در قرآن فرموده که نه در عمل شخصی خود از غیر علم  پیروی کن و نه به هنگام قضاوت درباره­ی دیگران، نه شهادت به غیر علم بده و نه به غیر علم اعتقاد پیدا کن زیرا انسان در برابر اعضای بدنش مسؤل است و این مسؤلیت ها به این دلیل است که سخنانی را که انسان بدون علم می گوید از چند طریق بدست آورده، یا از افراد غیر موثق شنیده است یا می گوید دیده ام در حالی که ندیده یا در تفکر خود دچار قضاوت های بی مأخذ و بی پایه ای شده که با واقعیت منطبق نبوده است به همین دلیل از چشم و گوش و فکر و عقل او قضاوت کردید یا به آن معتقد شدید و عمل خود را بر آن منطبق نمودید ؟

نادیده گرفتن این اصل نتیجه ای جز هرج و مرج اجتماعی و از بین رفتن روابط انسانی و پیوندهای عاطفی نخواهد داشت.

    یکی از ویژگی های فطری بشر کنجکاوی اوست که بر آورده شدن این نیاز فطری حداقل دو اثر بسیار مفید را به ارمغان می آورد.

اول نوعی احساس رضایت مندی که زمینه ادامه کنجکاوی را در انسان تقویت می کند.

دوم کنجکاوی منجر به کشف بسیاری از پدیده های مجهول که زمینه مناسبی برای رشد و ترقی انسان­ها و کسب معارف بیشتر در آن ها می شود.

و هرچه انسان شیوه ی برآورده کردن حس کنجکاوی خود را منظم تر و اصولی تر نماید احتمال موفقیت او بیش تر است یکی از راه هایی که می تواند این خواسته را برآورده سازد پژوهش و تحقیق است. در واقع راه های متعددی نظیر تجربه، باورهای رایج، صاحبنظران و استدلال وجود دارد که می توان با آن ها کنجکاوی را پایان بخشید اما روش علمی از همه روش­های بالا بهتر است زیرا در واقع علم بهترین معرفت نظام یافته و کنترل شده ی تجربی و انتقادی است.

پژوهش چیست؟

   پژوهش از مصدر پژوهیدن به معنای فعالیتی منظم و مدون است که هدفش کشف و گسترش دانش و حقیقت و تبیین روابط بین پدیده ها و در حد امکان اثبات رابطه علت و معلولی موجود در بین آن ها می باشد.

   پژوهش روندی رسمی تر، منظم تر و قوی تر از روش علمی دارد و منجر به نوعی ثبت گزارش می شود که البته پژوهش را بدون روش علمی نمی توان به کار گرفت و پژوهش جنبه ی تخصصی تری دارد. در واقع تحقیق و پژوهش به معنای گسستن، ساختن و مقایسه است. گسستن یعنی غلبه بر پیش داوری ها و ساختن یعنی ساخت از راه تعقل. به کار گیری همه ی حواس و مقایسه یعنی مقایسه ی ساخته ها با واقعیات است. در تحقیق هر سه جنبه ی احساس، حافظه و قوه ی تخیل فعال می شوند. در واقع تحقیق همان ترک عادت است و می دانیم که تغییر عادت بسیار مشکل است و استرس می آورد و ناشناخته برای ما ترس آور است اما باید در این وادی قدم گذاشت و از ناشناخته نهراسید زیرا خداوند قوه ی تخیل و فکر کردن را به ما ارزانی داشته است که می توان به نحو احسن از آن استفاده کرد.

                                                

پژوهشگر کیست ؟

   پژوهشگر کسی است که به دنبال پژوهش و تحقیق می رود تا کنجکاوی خود را ارضا کند و شکل یا مسأله ای را حل کند این پژوهشگر در درجه ی اول باید بینش داشته باشد یعنی باید بداند که چگونه بیاموزد و منابع را بشناسد. فرق مسأله و مشکل را بشناسد. در واقع مشکل همان موانع و محدودیت هایی است که ما راه حل آن را میدانیم ولی امکاناتش رانداریم اما مسأله چیزی است که نمی دانیم و راه حل آن مجهول است.

برخی از ویژگی های پژوهشگر عبارتند از :

* وضع موجود را طبیعی تلقی  نمی کند یعنی اسیر وضع موجود نیست به پویابی بیشتر تکیه می کند و تلاش می کند وضع موجود را تغییر دهد.

* جستجو گراست، از شک علمی نمی هراسد و استقلال رأی دارد تلاش می کند از خود دانایی به خرج دهد. به مسائل اعتقادی شک نمی کند بلکه هر چیزی را به راحتی قبول نمی کند.

* به تغییر و تحول مستمر اعتقاد دارد و تغییر را حاصل تلاش انسان ها می داند معتقد هست که تغییر از آسمان نمی افتد بلکه انسان باید تغییر دهد ( از تو حرکت از خدا برکت )

* پیوسته تجربه می کند ، تجربه علمی تحقیق و پژوهش را پیش می برد

* در حال زندگی می کند و از گذشته می آموزد و به آینده می اندیشد و به آینده نظر دارد، تربیت یعنی اینکه از گذشته بیاموزیم، حال را رها نکنیم و به آینده نظر داشته باشیم.

جان دیویی : تربیت عین زندگی است در مدرسه مهارت های زندگی را یاد بدهید.

* مجهز به تفکر منطقی است و از تعصب به دور است، در واقع تعصب سد راه تفکر است دنبال مسلمات نیست، بلکه دنبال مجهولات است.

* جهانی می اندیشد ولی ملی عمل می کند، ملی می اندیشد ولی منطقه ای عمل می کند، به یافته های دیگران احترام میگذارد.

* جمع گراست و از خود مرکزی می گریزد علم را دستاورد جهانی می داند انسان ها زیادند ولی عمل یکی باید خداپسندانه باشد.

* به روش های علمی و پژوهشی باور راستین دارد.

* به جای تغییر جهان در اندیشه تغییر آن است درواقع آنچه هست را توسعه می دهد.

* انقاد پذیر و انعطاف پذیر است.

* عقل ریز بینی و عینی دارد و به برنامه ریزی و سازماندهی اعتقاد دارد. (تجربه کشف علمی)

* به نظم و قانون باور راستین دارد و تحول را ارگانیک نمی داند. قانون را خود به وجود آورده و احساس مسؤلیت می کند و می داند بعضی چیزها ارگانیک است و خود به خود به وجود آمده ولی نظم را خودش به وجود می آورد.

* مفهوم زمان و زمانه را به درستی درک می کند و از آن بهره بهینه می گیرد. از گذشته الگو برنمی دارد بلکه از آن بهره می برد که شبیه او نشود.

* اصول علمی را کشف کردنی می داند نه وضع کردنی.

* صبر استقامت داشته باشد.

* در زمینه ی پژوهش تخصص کافی داشته باشد. به پژوهشی دست بزند که تخصص او باشد.

* جرأت داشته باشد و ترس به خود راه ندهد و حقیقت را بگوید هرچند تلخ باشد.

* روی لغات تمرکز کند و معانی آن ها را بدهد نه این که لغاتی به کار ببرد که نامفهوم باشد.

* امانتدار باشد و گفته دیگران را بدون کم و کاست نقل قول کند.

* قضاوت عینی داشته باشد. یعنی اینکه آنچه را میبیند ملاک عمل قرار دهد نه آنچه را که می گوید.

* بداند که عناصر به یکدیگر پیوسته است و اینکه هر پدیده اجتماعی تک علّی نیست و چندین علت در بروز آن دخالت دارد.

* محقق باید ذهن خود را از محفوظات و اطلاعات قبلی که ممکن است در نتایج تحقیق اثر بگذارد خلاص کند و خود را به نادانی بزند و بگوید اصلا هیچ چیز نمی دانم و تازه دارم شروع می کنم.

* واقعیت نگر باشد و در محل تحقیق حضور داشته باشد و از نزدیک مساله را ببیند.

منابع :

1-      قران کریم، سوره اسراء ، آیه 36.

2-      دلاور، علی، روش تحقیق و آمار در روانشناسی و علوم تربیتی، انتشارات رشد، تهران، 1385.

3-      رمضانی، خسرو، روش­های تحقیق در علوم رفتاری و علوم اجتماعی، انتشارات فاطمیه، چاپ دوم 1378

4-      قاسمی پور، اقبال، راهنمای علمی پژوهش در عمل، ناشر: پژوهشکده تعلیم و تربیت، 1380.

 ،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،

تهیه و تنظیم : امید بابانیا  2/5/89  Omid_23mansor@yahoo.com

www.edumazand.ir      &      www.pagohesh.blogfa.com

+ نوشته شده در  یکشنبه سوم مرداد 1389ساعت 10:9  توسط امیدبابانیا  |